Direct naar (in deze pagina): inhoud, zoekveld of menu.

Rijksbegrotingsfasen
Rijksbegroting Overzicht Voorbereiding Uitvoering Verantwoording
2010
  • Download PDF

2 UITGAVEN

Tabel 2.1 Uitgaven begrotingen (x € miljoen)
    2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014
1 Huis der Koningin 6 7 40 40 39 39 39
2A Staten-Generaal 130 142 137 132 134 133 133
2B Overige Hoge Colleges van Staat en Kabinetten 102 107 108 106 100 99 99
3 Algemene Zaken 58 82 76 64 58 58 58
4 Koninkrijksrelaties 497 665 323 151 155 154 154
5 Buitenlandse Zaken 12 788 9 394 11 873 12 149 12 380 12 527 12 742
6 Justitie 5 826 6 139 5 968 5 727 5 719 5 689 5 660
7 Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties 6 126 6 055 5 883 6 223 6 170 5 826 5 685
8 Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 34 733 36 332 36 542 36 452 36 756 36 939 37 131
9A Nationale Schuld (Transactiebasis) 17 059 22 075 22 118 21 105 23 289 28 119 34 514
9B Financiën 42 400 10 441 7 282 6 897 6 234 5 887 5 620
10 Defensie 8 488 8 733 8 461 8 421 8 212 8 165 8 192
11 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer 1 216 1 627 1 409 1 148 1 026 973 906
12 Verkeer en Waterstaat 7 333 9 104 9 732 8 696 9 276 8 607 8 678
13 Economische Zaken 2 141 2 921 2 960 2 769 2 790 2 716 2 897
14 Landbouw, Natuurbeheer en Voedselkwaliteit 2 656 2 567 2 489 2 560 2 312 2 294 2 182
15 Sociale Zaken en Werkgelegenheid 21 889 27 061 27 284 27 827 28 959 29 768 30 367
16 Volksgezondheid, Welzijn en Sport 14 248 15 149 15 217 15 473 15 747 16 237 16 621
17 Jeugden Gezin 6 056 6 504 6 510 6 619 6 597 6 589 6 558
18 Wonen, Wijken en Integratie 4 432 4 867 3 717 3 516 3 294 3 282 3 300
40 Sociale Verzekeringen* 0 185 103 198 70 0 0
41 Premiegefinancierde uitgaven Zorg* 0 0 320 0 0 0 0
50 Gemeentefonds 16 247 17 518 18 047 17 702 17 610 17 624 17 602
51 Provinciefonds 1 205 1 329 1 303 998 996 988 988
55 Infrastructuurfonds 7 074 7 724 8 630 8 520 8 238 7 590 8 261
56 Fonds Economische Structuurversterking 2 383 2 533 3 139 2 801 2 184 1 959 2 344
58 Diergezondheidsfonds 41 30 9 9 9 9 9
59 BTW-compensatiefonds 2 348 2 580 2 670 2 737 2 788 2 789 2 789
63 Waddenfonds 5 37 41 81 41 34 34
AP Aanvullende posten 0 – 864 2 283 3 703 6 029 8 193 9 943
90 Consolidatie – 8 105 – 8 842 – 9 894 – 8 592 – 8 392 – 7 659 – 8 070
HGIS Internationale Samenwerking** (6 181) (6 072) (5 739) (6 220) (5 981) (6 023) (6 138)
Totaal   209 381 192 202 194 778 194 228 198 819 205 630 215 434

* De uitgaven van hoofdstuk 40 en 41 betreffen de maatregelen uit het stimuleringspakket. Deze zijn buiten het kader SZA respectievelijk BKZ geplaatst en worden daarom in bovenstaande tabel opgenomen en niet in tabellen 2.4 en 2.5

** In deze tabel zijn de uitgaven voor Internationale Samenwerking toegerekend aan de begrotingen waarop deze worden verantwoord. De totale uitgaven voor Internationale Samenwerking zijn tussen haakjes vermeld en lopen niet mee in de totaaltelling.


Tabel 2.2 Niet-belastingontvangsten (x € miljoen)
    2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014
2A Staten-Generaal 4 3 3 3 3 3 3
2B Overige Hoge Colleges van Staat en Kabinetten 4 3 3 3 3 3 3
3 Algemene Zaken 2 3 6 6 6 6 6
4 Koninkrijksrelaties 14 85 16 16 16 16 16
5 Buitenlandse Zaken 895 729 709 720 731 741 741
6 Justitie 1 201 1 251 1 335 1 285 1 319 1 322 1 322
7 Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties 79 764 530 248 81 120 103
8 Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 2 123 2 126 2 048 1 982 2 068 2 134 2 208
9A Nationale Schuld (Transactiebasis) 1 950 2 238 1 871 2 078 2 618 2 448 3 231
9B Financiën 4 243 9 383 6 706 5 232 4 676 4 326 4 052
10 Defensie 579 535 420 452 328 263 239
11 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer 457 504 413 167 73 42 38
12 Verkeer en Waterstaat 113 123 72 64 64 62 60
13 Economische Zaken 8 616 9 039 5 799 6 188 6 330 6 129 5 095
14 Landbouw, Natuurbeheer en Voedselkwaliteit 711 529 536 516 481 464 411
15 Sociale Zaken en Werkgelegenheid 716 819 1 120 1 114 979 962 972
16 Volksgezondheid, Welzijn en Sport 466 95 108 92 47 49 42
17 Jeugden Gezin 35 19 15 15 15 15 15
18 Wonen, Wijken en Integratie 892 896 486 421 366 375 374
55 Infrastructuurfonds 6 539 7 475 8 630 8 520 8 238 7 590 8 261
56 Fonds Economische Structuurversterking 2 383 2 533 3 139 2 801 2 184 1 959 2 344
57 AOW-spaarfonds 4 490 4 795 5 088 5 405 5 734 6 077 6 434
58 Diergezondheidsfonds 33 11 9 9 9 9 9
63 Waddenfonds 34 34 34 34 34 34 34
AP Aanvullende posten 0 4 12 20 23 31 40
90 Consolidatie – 8 105 – 8 842 – 9 894 – 8 592 – 8 392 – 7 659 – 8 070
HGIS Internationale Samenwerking (267) (173) (133) (133) (132) (121) (117)
Totaal 28 475 35 155 29 211 28 796 28 030 27 520 27 983

* In deze tabel zijn de niet-belastingontvangsten voor Internationale Samenwerking toegerekend aan de begrotingen waarop deze worden verantwoord. De totale niet-belastingontvangsten voor Internationale Samenwerking zijn tussen haakjes vermeld en lopen niet mee in de totaaltelling.


In het Nederlandse begrotingsbeleid wordt bij de start van een kabinetsperiode een uitgavenkader vastgesteld. Het uitgavenkader bevat de maximale uitgaven die jaarlijks gedurende de kabinetsperiode worden gedaan. Het totaalkader is onderverdeeld in drie deelkaders: het kader Rijksbegroting in enge zin (RBG-eng), het kader Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt (SZA) en het Budgettair Kader Zorg (BKZ). De tabellen 2.3 tot en met 2.5 geven de opbouw van de actuele uitgavenramingen voor de drie verschillende deelkaders weer.

Tabel 2.3 Opbouw kader RBG-eng (x € miljoen)
  2008 2009 2010 2011 bron
Totale uitgaven Rijksbegroting 209 381 192 202 194 778 194 228 zie tabel 2.1
Niet-belastingontvangstenRijksbegroting 28 475 35 155 29 211 28 796 zie tabel 2.2
Netto Rijksuitgaven 180 906 157 047 165 566 165 432  
Af: Begrotingsgefinancierde uitgaven SZA 10 776 11 140 12 101 12 756 zie tabel 2.4
Af: Begrotingsgefinancierde uitgaven BKZ 2 219 2 401 3 003 3 147 zie tabel 2.5
Af: Niet-kaderrelevante uitgaven 64 412 34 029 35 948 37 343 zie tabel 2.10
Af: Stimuleringspakket (excl. fiscale maatregelen) 0 1 728 2 542 456 zie hoofdstuk 4
Netto uitgaven kader RBG-eng 103 499 107 750 111 973 111 729  

Tabel 2.4 Netto uitgaven sociale zekerheid (x € miljoen)
    2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014
15 Sociale Zaken en Werkgelegenheid 10 776 11 236 11 871 12 283 12 811 12 929 13 055
AP Aanvullende posten 0 – 96 231 473 731  977 1 228
  Netto begrotingsgefinancierde uitgaven 10 776 11 140 12 101 12 756 13 542 13 905 14 283
                 
40 Sociale Verzekeringen 43 717 47 592 50 191 50 691 51 977 53 348 54 779
  Netto premie-uitgaven 43 717 47 592 50 191 50 691 51 977 53 348 54 779
                 
  Netto uitgaven kader SZA 54 493 58 732 62 292 63 447 65 519 67 254 69 062

Tabel 2.5 Netto uitgaven zorg (x € miljoen)
    2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014
16 Volksgezondheid, Welzijn en Sport 744 838 1 339 1 363 1 374 1 387 1 396
50 Gemeentefonds (WMO) 1 475 1 532 1 627 1 627 1 627 1 627 1 673
AP Aanvullende posten 0 30 37 157 186 211 238
  Netto begrotingsgefinancierde uitgaven 2 219 2 401 3 003 3 147 3 187 3 224 3 307
                 
41 Premiegefinancierde uitgaven Zorg 49 579 52 594 53 757 56 329 59 630 62 976 66 450
  Netto premie-uitgaven 49 579 52 594 53 757 56 329 59 630 62 976 66 450
                 
  Netto uitgaven kader Zorg 51 798 54 995 56 759 59 476 62 818 66 200 69 757

De tabellen 2.6 tot en met 2.9 tonen per budgetdisciplinesector eerst de bepaling van de reële uitgavenkaders. De reële uitgavenkaders worden bepaald door de ramingen ten tijde van het Coalitieakkoord te defleren met de raming voor de prijsontwikkeling van de Nationale Bestedingen (NB-deflator). Vervolgens wordt weergegeven hoe de actuele raming van de uitgaven zich verhoudt tot het uitgavenkader in lopende prijzen. Het uitgavenkader in lopende prijzen is te bepalen door het reële uitgavenkader te corrigeren voor de actuele raming van de deflator. Daarnaast wordt gecorrigeerd voor de overboekingen tussen de Rijksbegroting in enge zin enerzijds, en de sector Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt (SZA) en de sector Zorg (BKZ) anderzijds. Ook wordt gecorrigeerd voor statistische factoren. Zo is in het Aanvullend Beleidsakkoord besloten de mutatie in de uitgaven aan werkloosheidsuitkeringen en de ruilvoet ten opzichte van de Miljoenennota 2009 op het kader te corrigeren.

Tabel 2.6 Uitgaventoetsing Rijksbegroting in enge zin (min betekent onderschrijding)
    2008 2009 2010 2011
1. Raming uitgaven bij Coalitieakkoord2007 103 284 106 449 111 247 113 583
2. pNB ten tijde van MLT 2007 1,0225 1,0432 1,0601 1,0773
3. Reële ijklijn 101 008 102 042 104 936 105 430
4. NB-deflator 1,0245 1,0431 1,0562 1,0694
5. Overboekingen 89 196 392 409
6. Statistisch 50 992 155 – 146
  w.v. Ruilvoet 0 642 – 238 – 803
  w.v. Overig 50 350 393 657
7. UitgavenkaderRBG-eng in lopende prijzen 103 624 107 625 111 377 113 014
8. Actuele ramingenuitgaven 103 499 107 750 111 973 111 729
9. Over/onderschrijding kader RBG-eng (9=8–7) – 124 125 596 – 1 285

Tabel 2.7 Uitgaventoetsing Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt (x € miljoen) (min betekent onderschrijding)
    2008 2009 2010 2011
1. Raming uitgaven bij Coalitieakkoord2007 54 834 56 353 57 635 59 614
2. pNB ten tijde van MLT 2007 1,0225 1,0432 1,0601 1,0773
3. Reële ijklijn 53 626 54 019 54 365 55 335
4. NB-deflator 1,0245 1,0431 1,0562 1,0694
5. Overboekingen – 55 63 – 154 – 160
6. Statistisch 0 2 765 5 006 4 652
  w.v. Ruilvoet 0 764 – 247 – 1 405
  w.v. Werkloosheidsuitgaven 0 1 600 4 546 5 004
  w.v. Overig 0 401 707 1 053
7. UitgavenkaderSZA in lopende prijzen 54 886 59 173 62 270 63 669
8. Actuele ramingenuitgaven 54 493 58 732 62 292 63 447
  w.v. begrotingsgefinancierd 10 776 11 140 12 101 12 757
  w.v. premiegefinancierd 43 716 47 592 50 191 50 690
9. Over/onderschrijding kader SZA (9=8–7) – 393 – 441 22 – 222

Tabel 2.8 Uitgaventoetsing Budgettair Kader Zorg (x € miljoen) (min betekent onderschrijding)
    2008 2009 2010 2011
1. Raming uitgaven bij Coalitieakkoord2007 51 322 55 493 58 681 62 164
2. pNB ten tijde van MLT 2007 1,0225 1,0432 1,0601 1,0773
3. Reële ijklijn 50 191 53 196 55 352 57 701
4. NB-deflator 1,0245 1,0431 1,0562 1,0694
5. Overboekingen – 34 – 259 – 237 – 249
6. Statistisch 0 – 557 – 809 – 1 716
  w.v. Ruilvoet 0 388 – 573 –1 364
  w.v. Overig 0 – 945 – 236 – 352
7. UitgavenkaderBKZ in lopende prijzen 51 388 54 671 57 416 59 744
8. Actuele ramingenuitgaven 51 798 54 995 56 759 59 476
  w.v. begrotingsgefinancierd 2 219 2 401 3 002 3 147
  w.v. premiegefinancierd 49 579 52 594 53 757 56 329
9. Over/onderschrijding BKZ (9=8–7) 410 323 – 656 – 268

Tabel 2.9 Uitgaventoetsing totaal kader (x € miljoen) (min betekent onderschrijding)
    2008 2009 2010 2011
1. Reële ijklijnen 204 825 209 257 214 654 218 466
2. NB-deflator 1,0245 1,0431 1,0562 1,0694
3. Overboekingen 0 0 0 0
4. Statistisch 50 3 200 4 351 2 790
  w.v. Ruilvoet 0 1 795 – 1 058 – 3 572
  w.v. Werkloosheidsuitgaven 0 1 600 4 546 5 004
  w.v. Overig 50 – 195 864 1 358
5. Uitgaven in lopende prijzen 209 897 221 469 231 063 236 427
6. Actuele raming uitgaven 209 790 221 476 231 024 234 653
7. Over/onderschrijding (7=6–5) – 107 7 – 39 – 1 774

Tabel 2.10 Uitgaven en niet-belastingontvangsten niet relevant voor enig kader (x € miljoen)
  2008 2009 2010 2011
Rentelasten* 9 599 10 189 10 753 11 779
Rijksbijdrage aan de sociale fondsen 13 906 18 367 17 484 17 912
Zorgtoeslag 3 328 3 735 3 963 4 265
BTW-compensatiefonds 2 348 2 580 2 670 2 737
Studieleningen 1 730 1 672 1 548 1 538
Gasbaten – 10 470 – 10 850 – 8 150 – 8 300
FES-uitgaven 2 383 1 451 1 944 2 684
Kasbeheer 4 283 8 369 7 906 5 479
Netto verkoop staatsbezit 38 326 – 23 0 0
Netto opbrengsten interventies financiële sector** 0 – 887 – 829 – 195
Lening VUT-fonds 300 – 500 – 300 400
Landbouwheffingen – 351 – 303 – 303 – 303
Werkgeversbijdrage kinderopvang – 659 – 677 – 698 – 719
Overig – 312 906 – 40 66
Totaal netto niet-relevante uitgaven 64 412 34 029 35 948 37 343

* De rentelasten die hier zijn gepresenteerd zijn de totale rentelasten van het Rijk. Dit is niet gelijk aan tabel 3.1: daarin staan de rentelasten van de gehele collectieve sector opgenomen.

** Dit is exclusief de hogere rentebetalingen over de schuld als gevolg van de interventies in de financiële sector en de renteontvangsten van het overbruggingskrediet aan FBN/ABN. Beide zitten in de post «rentelasten» opgenomen.


Tabel 2.11 Kas- transverschillen en financiële transacties (x € miljoen)
  2008 2009 2010 2011
Ktv aardgas 1 870 – 2 250 50 150
Ktv belastingen 37 5 097 – 136 – 5 383
Kasbeheer – 634 – 1 051 – 1 012 – 1 259
Verkoop staatsbezit 0 – 1 321 0 0
Studieleningen – 227 – 252 – 288 – 325
Agentschaprekening en overige centrale overheid 51 0 0 0
Ktv’s en financiële transacties inkomsten 1 097  223 – 1 386 – 6 817
         
Overige ktv’s 344 438 – 242 – 109
Kasbeheer – 4 917 – 9 419 – 8 918 – 6 737
Aankoop staatsbezit – 38 326 –1 298 0 0
Lening VUT-fonds – 300 500 300 – 400
Studieleningen – 1 960 – 1 926 – 1 838 – 1 865
Aansluiting NR 2008 333 0 0 0
Overig 176 – 132 – 62 – 128
Ktv’s en financiële transacties uitgaven – 44 650 – 11 838 – 10 760 – 9 239
Totaal ktv’s en financiële transacties 45 747 12 061 9 374 2 423

De aardgasbaten worden met name beïnvloed door de productie van aardgas, de hoogte van de olieprijs en de euro/dollarkoers. De olieprijs is van belang, omdat de prijs van aardgas is gerelateerd aan de prijs van olie in dollars.


Onderstaande tabel geeft een overzicht van de aardgasbaten. De tabel laat zien dat de aardgasbaten niet alleen op kasbasis, maar ook op transactiebasis worden geregistreerd. Dit wordt gedaan omdat het EMU-saldo – volgens Europese methodiek – wordt berekend op transactiebasis, terwijl de Rijksbegroting op kasbasis wordt opgesteld.60

Tabel 2.12 Aardgasbaten (x € miljoen)*
  2008 2009 2010 2011
Olieprijs (in dollars) 97 58 65 65
Euro/dollarkoers (in dollars) 1,47 1,37 1,40 1,40
Productie (x miljard kubieke meter) 78 73 75 74
         
Kas        
Niet-belastingontvangsten 10 480 10 850 8 150 8 300
Vennootschapsbelasting 2 200 1 850 1 600 1 500
Totaal 12 680 12 700 9 750 9 800
         
Kas-transverschil (ktv)        
Niet-belastingontvangsten – 1 870 2 250 – 50 – 150
Vennootschapsbelasting – 150 200 0 0
Totaal – 2 020 2 450 – 50 – 150
         
Trans        
Niet-belastingontvangsten 12 350 8 600 8 200 8 450
Vennootschapsbelasting 2 350 1 650 1 600 1 500
Totaal 14 700 10 250 9 800 9 950

* Voor gegevens over het gasvermogen: zie Financieel Jaarverslag Rijk 2008 (TK 2008–09, 31 924, nr. 1)


Conform het trendmatig begrotingsbeleid hebben mee- of tegenvallende aardgasbaten geen effect op uitgaven of lasten, maar leiden ertoe dat het begrotingssaldo (EMU-saldo en EMU-schuld) verbetert dan wel verslechtert.

Tabel 2.13 Garantieoverzicht uitstaand risico (x1000 euro); regelingen groter dan 100 miljoen euro.
    Risico ultimo Te verlenen garanties Te vervallen garanties Risico ultimo Te verlenen garanties Te vervallen garanties risico ultimo
Hoofdstuk omschrijving 2008 2009 2009 2009 2010 2010 2010
  Garantie op kredieten              
V GarantiesIS-NIO 364 016 0 47 012 317 004 0 42 553 274 451
VII Politiegaranties(geïntegreerd middelenbeheer) 681 925 300 000 0 981 925 218 075 0 1 200 000
VIII Hogeschool van Amsterdam 93 000 97 000 0 190 000 0 0 190 000
VII Bouwleningenacademische ziekenhuizen 325 059 0 14 513 310 546 0 14 513 296 033
VIII Achterborgovereenkomst 123 281 26 800 23 000 127 081 32000 27 000 132 081
IXB Garantie interbancaire leningen 2 740 000 197 260 000 0 200 000 000 0 0 200 000 000
IXB Kredieten EU-betalingsbalanssteun aan lidstaten 808 000 417 000 0 1 225 000 0 0 1 225 000
XIII Groeifinancieringsfaciliteit 32 175 1 170 000 0 1 202 175 670 000 0 1 872 175
XIII Borgstelling scheepsbouw 0 1 000 000 0 1 000 000 1 000 000 0 2000 000
XIII BBMKB 1 858 043 745 000 400 000 2 203 043 765 000 400 000 2 568 043
XIII COVA 1 001 000 0 0 1 001 000 0 0 1 001 000
XIV Garantie Borgstellingsfonds voor de landbouw 571 900 55 000 85 000 541 900 85 000 85 000 541 900
XIV Garantie voor natuurgebieden en landschappen 370 578 49 021 18 200 401 399 52 323 19 000 434 722
XVI Voorzieningen voor gehandicapten 251 510 0 17 584 233 926 0 15 668 218 258
XVI Inrichtingen voor de gezondheidszorg 814 715 0 64 910 749 805 0 57 871 691 934
XVI Achterborgstelling Stichting Waarborgfonds 7 702 500 0 0 7 702 500 0 0 7 702 500
Infrafonds Prorail 1 104 754 166 000 166 000 1 104 754 202 000 202 000 1 104 754
  overig 1 054 351 312 190 140 606 1 225 935 176 345 127 132 1 275 148
  Totaal garanties op kredieten 19 896 807 201 598 011 976 825 220 517 993 3 200 743 990 737 222 727 999

Garantie op deelnemingen
V Garantiesregionale Ontwikkelingslanden 733 576 0 0 733 576 0 0 733 576
V GarantiesIS-Raad van Europa 119 338 0 0 119 338 0 0 119 338
IXB Garantie en vrijwaring inzake verkoop van deelnemingen 137 286 760 447 0 897 733 0 0 897 733
IXB EIB 7 017 712 2 877 836 0 9 895 548 0 0 9 895 548
IXb EBRD 365 800 0 0 365 800 0 0 365 800
IXB Wereldbank 2 887 185 156 839 0 3 044 024 0 0 3 044 024
  overig 25 220 1 308 0 26 528 0 0 26 528
  Totaal garantie op deelnemingen 11 286 117 3 796 430 0 15 082 547 0 0 15 082 547

Garantie op moeilijk/niet te verzekeren risico’s
VIII Indemniteitsregeling 131 000 169 000 0 300 000 0 0 300 000
IXB WAKO (kernongevallen) 14 023 000 0 0 14 023 000 0 0 14 023 000
IXB ABN-AMRO(Capital Relief Instrument) 0 32 821 639 0 32 821 639 0 0 32 821 639
IXB Atradius – Regeling Herverz. Invest. 213 000 453 780 453 780 213 000 453 780 453 780 213 000
IXB Omzetpolis 0 1 500 000 0 1 500 000 0 0 1 500 000
IXB Atradius – Exportkredietverzekering 17 625 000 11 332 276 11 332 276 17 625 000 11 332 276 11 332 276 17 625 000
XII Terorisme dekking in de brandverzekering NV Luchthaven Schiphol 1 300 000 0 100 000 1 200 000 0 0 1 200 000
  overig 125 072 152 518 150 372 127 218 151 135 150 000 128 353
  Totaal garantie moeilijk/niet te verzekeren risico’s 33 417 072 46 429 213 12 036 428 67 809 857 11 937 191 11 936 056 67 810 992

Overige garanties (o.a liquiditeits- of exploitatiegarantie)
9B DNB – deelneming in kapitaal IMF 9 902 966 14 252 000 0 24 154 966 0 0 24 154 966
  overig 1 065 889 16 393 869 194 213 088 15 409 90 502 137 995
                 
  Totaal overige garanties 10 968 855 14 268 393 869 194 24 368 054 15 409 90 502 24 292 961
  Totaal generaal garanties 75 568 851 266 092 047 13 882 447 327 778 451 15 153 343 13 017 295 329 914 499
  Bruto Binnenlands Product (BBP, miljoen euro) 595 883     575 337     580 492
  Totaal generaal garanties in % BBP 13%     57%     57%

Definitie garanties

Een garantie wordt omschreven als een voorwaardelijke financiële verplichting van het rijk aan een derde buiten het rijk, die pas tot uitbetaling komt als zich bij de wederpartij een bepaalde omstandigheid (realisatie van een risico) voordoet.

Garantiebeleid

In de begrotingregels is vastgelegd dat ten aanzien van nieuwe garanties een «Nee, tenzij beleid» van kracht is. Reden hiervoor is dat het afgeven van garanties risico’s met zich meebrengt voor de beheersbaarheid van de overheidsuitgaven. Garanties worden alleen verstrekt als het rijk vanuit een publiek belang bereidt is risico’s te dragen die niet door de markt gedragen kunnen worden. Een andere reden voor het verstrekken van garanties is het vergroten van doelmatigheid door garantieverstrekking. Wanneer zich schades voordoen bij garanties, zijn deze voor de rekening van het departement waar de garantstelling onder valt. Ook is in de begrotingsregels vastgelegd dat wanneer op voorhand de inschatting is dat zich regelmatig schades zullen voordoen- en de omvang daarvan redelijk is in te schatten- het in de rede ligt dat het betreffende departement een reservering treft in de vorm van een jaarlijks te betalen premie.

Soorten garanties

Kredietgarantie: garantie op rente- en aflossingsverplichtingen (risico gemaximeerd voor totaalbedrag). (Her-)verzekering: garantie op moeilijk/ niet te verzekeren risico’s (risico gemaximeerd per gebeurtenis).

Garantie op deelnemingen: garantie op vol- of bijstorten aandelenkapitaal (risico gemaximeerd voor totaalbedrag).

Overig, exploitatiegarantie: garantie op minimum van exploitatieniveau (risico gemaximeerd per jaar). Overig, liquiditeitsgarantie: garantie minimum van liquiditeitsniveau (risico gemaximeerd voor totaalbedrag).

Toename in uitstaand risico

Het totaal uitstaand risico is sinds 2008 fors toegenomen tot 57% van het BBP in 2010. De belangrijkste redenen zijn terug te vinden op begroting IXB. Ten eerste is de gehele 200 miljard garantieregeling interbancair geldverkeer opgenomen. Hiervan is in inmiddels daadwerkelijk 45 miljard euro geëffectueerd. Ook is het Capital Relief Instrument van 32 miljard euro voor ABN Amro opgenomen in het overzicht. De EIB-garantie is toegenomen met 2,8 miljard euro vanwege de vervroegde kapitaalverhoging, waartoe de lidstaten vanwege de financiële en economische crisis besloten hebben om de EIB in staat te stellen meer uit te lenen, onder andere ten behoeve van het midden- en kleinbedrijf. Hiernaast zijn enkele bestaande EZ-garantieregelingen uitgebreid. Zo neemt het uitstaand risico voor de regeling scheepsbouw toe met 2 miljard evenals de groeifaciliteit. Hierin is de nieuwe garantieregeling ondernemingsfinanciering (GO-faciliteit) in opgenomen. Naast de directe risico’s van garantieregelingen zoals opgenomen in het overzicht, is er ook een aantal regelingen waarbij het rijk een achtervangfunctie vervult, waardoor sprake is van impliciete risico’s. Dit geldt onder andere voor het Depositogarantiestelsel en de Nationale Hypotheekgarantie.

Tabel 2.14 Uitgaven en ontvangsten op de door de Staat verstrekte garanties (x 1000 euro)
Hoofdstuk Departement Uitgaven 2008 Ontvangsten 2008 Saldo 2008 Uitgaven 2009 Ontvangsten 2009 Saldo 2009
IV Koninkrijksrelaties 10 811 0 – 1 0811 9 473 0 – 9 473
V Buitenlandse Zaken 8 000 0 – 8 000 8 000 0 – 8 000
VI Justitie 335 0 – 335 388 0 – 388
VIII Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 0 421 421 0 0 0
IXB Financiën 313 674 340 277 26 603 122 645 633 959 511 314
X Defensie 0 0 0 0 0 0
XI Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer 0 0 0 0 0 0
XVIII Wonen, Wijken en Integratie 0 0 0 0 0 0
XII Verkeer en Waterstaat 0 4 775 4 775 0 0 0
XIII Economische Zaken 85 800 61 690 – 2 4110 120 000 107 230 – 1 2770
XIV Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit 3 300 1 500 – 1 800 6 000 2 100 – 3 900
XVI Volksgezondheid, Welzijn en Sport 0 0 0 0 0 0
A Infrastructuurfonds 0 0 0 0 0 0
  Totaal generaal 421 920 408 663 – 13 257 266 506 743 289 476 783

Uitgaven

Betreffen schade-uitkeringen op afgegeven garanties.

Ontvangsten

Betreffen zowel ontvangen premies of provisies e.d. als op derden verhaalde (schade) uitkeringen.

60  In een begroting op kasbasis worden transacties geboekt in de periode waarin de betaling plaatsvindt, in een begroting op transactiebasis worden transacties geboekt in de periode waarin de rechten en verplichtingen zijn ontstaan.